Μεγάλωσα όπως και όλοι μας αναγκασμένος στην καθημερινή κατανάλωση γάλακτος. Είτε αυτό ήταν γάλα, τυρί ή γιαούρτι. Από πάντα γνωρίζαμε ότι το γάλα πρέπει να καταλαμβάνει ένα σεβαστό, έστω και μικρό, κομμάτι στην καθημερινή μας διατροφή. Ο λόγος: το γάλα και τα παράγωγά του έχουν ασβέστιο, δυναμώνουν τα οστά, σε κρατούν υγιή και είναι ποιοτικές πηγές πρωτείνης. Την τελευταία δεκαετία μάλιστα το συνέδεσαν και με την οστεοπόρωση ισχυριζόμενοι ότι βοηθά στην αποτροπή της.Φυσικά τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά στην πραγματικότητα.
Από επιχειρηματικής πλευράς η γαλακτοβιομηχανία αποτελεί έναν από τους πιο κερδοφόρους τομείς της οικονομίας ανεπτυγμένων χωρών αλλά και αναπτυσσόμενων. Οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία παραδοσιακά είναι από τις χώρες με την μεγαλύτερη κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων. Αποτελεί επομένως μέρος ενός αποδοτικού marketing το να συνδέσεις το προϊόν σου με οφέλη για την υγεία. Την τελευταία εικοσαετία παρατηρήθηκε μία κινητικότητα για έρευνες γύρω από το γάλα από ανεξάρτητους ερευνητικούς φορείς. Τα αποτελέσματα μακροχρόνιων μελετών παρουσιάστηκαν την τελευταία δεκαετία με πιο χαρακτηριστική της έρευνα του Πανεπιστημίου του Harvard που όχι απλώς αποδεικνύει ότι τα γαλακτοκομικά προϊόντα δεν συνδέονται με μία ισορροπημένη και υγιή διατροφή αλλά έχουν και πολύ άσχημα αποτελέσματα για την υγεία μας.
Γαλακτοκομικά Προϊόντα - Βρεφική και Παιδική Ηλικία
Ο κύριος λόγος για την κατανάλωση γάλακτος είναι κατά γενική ομολογία το ασβέστιο που περιέχει. Σύμφωνα με μη αποδεδειγμένους ισχυρισμούς “βοηθά να χτίσουμε γερά οστά”.
Έρευνα του Pediatrics (2005) αποδεικνύει ότι η κατανάλωση γάλακτος από τα παιδιά έχει ελάχιστα ή καθόλου οφέλη για τα οστά και την σωστή ανάπτυξη τους.
Οι πρωτεΐνες του γάλακτος και τα λιπαρά του θέτουν κινδύνους για την υγεία των παιδιών. Ανάμεσα σε αυτούς: προδιάθεση για παχυσαρκία, διαβήτη και καρδιακές ασθένειες.
Η Αμερική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει στους γονείς να αποφεύγουν να δίνουν σε παιδιά έως 1 έτους πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα καθώς η πιθανότητα έλλειψης σιδήρου είναι πολύ πιθανή.
Ένα σημαντικό εύρημα της Ακαδημίας είναι ότι κατά πλειοψηφία οι κολικοί, από τους οποίους υποφέρει το 28% των βρεφών στους πρώτους μήνες, προέρχονταν από το αγελαδινό γάλα που καταναλωνόταν οι μητέρες τους (και μέσω του θηλασμού τα αντισώματα της αγελάδας περνούν από την μητέρα στο βρέφος). Επίσης παρατηρήθηκε ότι υπάρχουν τροφικές αλλεργίες που δημιουργούνται λόγω της κατανάλωσης γάλακτος κατά παιδική ηλικία.
Έρευνες απέδειξαν ότι το γάλα αγελάδος συνδέεται και με την χρόνια δυσκοιλιότητα στα παιδιά. Ο λόγος: δημιουργεί περιπρωκτικές πληγές και πόνο κατά την αφόδευση οδηγώντας στην δυσκοιλιότητα.
Γαλακτοκομικά Προϊόντα - Εφηβική Ηλικία
Έρευνα του Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine που παρακολούθησε τις διατροφικές συνήθειες σε έφηβα κορίτσια για 7 χρόνια βρήκε ότι τα κορίτσια που κατανάλωναν την μεγαλύτερη ποσότητα γαλακτοκομικών και ασβεστίου δεν είχαν καμία διαφορετική προσαρμογή σε κανένα επίπεδο σε σχέση με τα κορίτσια που κατανάλωναν λίγα ή καθόλου. Αυτό που είναι άξιο προσοχής όμως είναι ότι τα κορίτσια που προσλάμβαναν την μεγαλύτερη ποσότητα ασβεστίου τους από γαλακτοκομικά προϊόντα είχαν πάνω από τη διπλάσια πιθανότητα κατάγματος/θλάσης στα οστά λόγω κόπωσης.
Έρευνες αποδεικνύουν ότι παρόλο που το ασβέστιο είναι σημαντικό για την υγεία των οστών, η απαραίτητη ημερήσια ποσότητα του μπορεί να προσληφθεί από άλλες πηγές καθώς η κατανάλωση γάλακτος αυξάνει κατά πολύ την μέγιστη συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου.
Σε όλες τις έρευνες που αφορούσαν παιδιά, εφήβους και ενηλίκους η άσκηση ήταν αυτή που είχε τα μεγαλύτερα και καλύτερα αποτελέσματα στην οστική πυκνότητα. Καταναλώνοντας λαχανικά και φρούτα καλύπτονται όλες οι καθημερινές ανάγκες του οργανισμού σε ασβέστιο και βιταμίνη D και μάλιστα χωρίς κίνδυνο για την υγεία.
Τέλος σε έρευνα που έγινε σε 47.355 γυναίκες απέδειξε ότι η κατανάλωση γαλακτοκομικών κατά την εφηβεία είναι παράγοντας εμφάνισης ακμής. Το ίδιο αποδείχτηκε και αργότερα σε μελέτη που έγινε για τα αγόρια.
Γαλακτοκομικά Προϊόντα και Ασθένειες
- Καρδιαγγειακές Ασθένειες
Τα γαλακτοκομικά προϊόντα προκαλούν μεγάλες αλλαγές στα επίπεδα χοληστερόλης και είναι η κύρια πηγή κορεσμένων λιπαρών σε μία διατροφή. Ως γνωστόν οι διατροφές που περιέχουν υψηλά επίπεδα λιπαρών και κυρίως κορεσμένων, εκτός των άλλων προβλημάτων υγείας που προκαλούν, αυξάνουν τις πιθανότητες για εμφάνιση κάποιας καρδιακής ασθένειας. Οι κατευθύνσεις γύρω από το συγκεκριμένο ζήτημα είναι: άσκηση, διατροφή με λαχανικά και φρούτα και τροφές χαμηλών λιπαρών με εξάλειψη των γαλακτοκομικών. Σε άτομα που ακολουθούν τέτοιο πρότυπο διατροφής δεν περιορίζονται απλώς οι πιθανότητες εμφάνισης κάποιας ασθένειας της καρδιάς αλλά αποτρέπεται η εμφάνιση της.
- Καρκίνος
Ο καρκίνος του στήθους, ο καρκίνος στις ωοθήκες καθώς και ο προστάτης συνδέονται με τα γαλακτοκομικά προϊόντα.
Με την κατανάλωση γάλακτος παρατηρήθηκαν υψηλά επίπεδα σε ορμόνες όπως η IGF-I. Έρευνες έδειξαν ότι τα υψηλά επίπεδα αυτής της ορμόνης συσχετίζονται άμεσα με τον κίνδυνο εμφάνισης προστάτη. Σε ερευνητικά προγράμματα παρατηρήθηκε ότι η μεγάλη πρόσληψη ασβεστίου αποτελεί πιθανό κίνδυνο για την εμφάνιση προστάτη.
Τα γαλακτοκομικά αντιπροσωπεύουν το 65% των οιστρογόνων που καταναλώνονται ημερησίως. Τα οιστρογόνα αποτελούν σοβαρό κίνδυνο και συνδέονται με καρκίνους του προστάτη, του στήθους και των ωοθηκών λόγω της ικανότητας τους να επηρεάζουν τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων.
Συστατικά του γάλακτος επίσης φαίνεται να είναι τοξικά για τις ωοθήκες (sugar galactose). Σουηδική έρευνα υποστηρίζει πως η κατανάλωση λακτόζης και γαλακτοκομικών προϊόντων συνδέεται άμεσα με τον καρκίνο στις ωοθήκες.
Στην Δανία όπου παρατηρείται ο μεγαλύτερος αριθμός γυναικών με καρκίνο στις ωοθήκες στον κόσμο έρευνες δείχνουν ότι γυναίκες που καταναλώνουν πάνω από δυο μερίδες γαλακτοκομικών την ημέρα έχουν δύο φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρκίνο των ωοθηκών σε σχέση με γυναίκες που κατανάλωναν λιγότερο από μισή μερίδα.
- Οστεοπόρωση
Για χρόνια τονίζονται οι ευεργετικές ιδιότητες του γάλακτος στην οστεοπόρωση, καμία όμως κλινική μελέτη δεν έχει ποτέ αποδείξει ότι ισχύει.
Έρευνα του Harvard (Harvard Nurses’ health study) που πραγματοποιήθηκε για 12 χρόνια σε πάνω από 72.000 γυναίκες δεν έδειξε καμία θετική προσαρμογή από την κατανάλωση γαλακτοκομικών. Αντιθέτως η υψηλή ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου από γαλακτοκομικά προϊόντα αύξανε τον κίνδυνο για κάποιο πρόβλημα στα οστά όπως κατάγματα/θλάση. Άλλες μελέτες στην Αυστραλία, καθώς και σε άλλες χώρες αποδεικνύουν το ίδιο: δεν υπάρχει καμία θετική προσαρμογή για τα οστά.
Αξίζει να παρατεθεί ότι όλες οι μελέτες τονίζουν τα ευεργετικά οφέλη της άσκησης για την καταπολέμηση της οστεοπόρωσης.
- Διαβήτης
Έρευνα που έγινε το 2001 σε 3000 βρέφη, με γενετική προδιάθεση για εμφάνιση διαβήτη, κατέληξε στο ότι η επαφή των βρεφών με γαλακτοκομικά προϊόντα αγελάδος αυξάνει την ευαισθησία τους για εμφάνιση Διαβήτη τύπου 1.
- Ημικρανίες - Ρευματοειδής αρθρίτιδα
Είναι πιθανό σε όσους πάσχουν από ρευματοειδή αρθρίτιδα ή υποφέρουν από ημικρανίες να μπορέσουν να μειώσουν τον πόνο και τα συμπτώματα μειώνοντας την κατανάλωση γάλακτος στην ημερήσια διατροφή τους. Ένας από τους πιο συνήθης ενεργοποιητές των συμπτωμάτων πόνου και στις δυο κατηγορίες είναι τα γαλακτοκομικά. Παρατηρήθηκε ότι οι πόνοι και στις δυο κατηγορίες μειώθηκαν από 20-50% και σε ορισμένες περιπτώσεις μειώθηκε στο ελάχιστο η εμφάνιση συμπτωμάτων ή πόνου.
Η καλύτερη λύση για ανθρώπους με ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι τροφές χαμηλών λιπαρών και λαχανικών που οδηγούν σε μείωση των συμπτωμάτων καθώς και του πόνου.
Πηγές: Harvard Medical School, Journal of the American Department of Pediatrics, Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, The Nurses’ Health Study, Harvard School of Public Health, Physicians Committee for Responsible Medicine, MutritionMD, care2.
